Bodalski – rodzina i historia

Michal Tomasz Bodalski

26 września 1824 r., Obory – 27 listopada 1875 r., Lublin ?.
Syn Krzysztofa Bodalskiego i Józefy Wróblewskiej.
Sekretarz Magistratu Miasta Kazimierz (woj. lubelskie), pózniej wójt gminy Kazimierz.
Żonaty z Marianną (Maryanną) Broniewicz.
Mieli 11 dzieci.

Wobec braku jego portretu proponujemy widok na Kazimierz Dolny, miasto, z którym był ściśle związany.

Niektóre daty

26 września 1824 r. – urodził się w Oborach (rejon warszawski).

1838 – już pracuje w Magistracie w Kazimierzu.

1840-43 – odpowiedzialny za renowację kościoła w Bożej Woli.

1943 – wygrał konkurs na stanowisko kancelisty Magistratu.

16 czerwca 1953 r. – ożenił się w Kazimierzu Dolnym z Marianną Broniewicz herbu Radwan.

1854 r. – narodziny pierwszego syna Kazimierza (w 1853 r według pani Katarzyny Szczurek).

1859 – narodziny jego syna Bronisława.

1863 – zostaje sekretarzem Magistratu w Kazimierzu Dolnym.

po 1871 roku – jest wójtem gminy Kazimierz.

20 listopada 1875 – zmarł w Lublinie w szpitalu.
(według innych źródeł: 7 listopada 1875 r. w Kazimierzu Dolnym).

Jego żona, Maryanna Broniewicz

1831-1918

Córka Józefa Kaspra Broniewicza i Karoliny Orzechowicz.

Strona jest jej poświęcona

Młodzian o najlepszym zachowaniu i umiejętnościach.

Burmistrz miasta Kazimierz

Michał Bodalski (...) pracował rzetelnie, sumiennie i nienagannie.

Wzmianka na świadectwie odbycia aplikacji.

Życie zawodowe

W 1938 roku, w wieku 14 lat, pracował już w Magistracie! – Musiał być bardzo utalentowany, co pozwoliło mu uciec od skromnej kondycji jego przodków.

W wieku 16 lat, w 1840 roku powierzono mu kierownictwo nad restauracją kościoła w Bożej Woli – w latach 1840-43 figuruje w dokumentach Archiwum Lubelskiego jako «aplikant», co interpretujemy jako «pierwszą pracę», przygotowując się do pracy jako pracownik administracyjny.

Później przeniósł się do Kazimierza Dolnego, gdzie pracował jako sekretarz urzędu miasta  na rynku w kamienicy Przybylow..

Warto wspomnieć, że w tym czasie Magistrat w takich małych miastach jak Kazimierz składał się z trzech osób: burmistrza, sekretarza i kasjera. Czasami także urzędnik lub pisarz, zwany kancelista.

Jego kariera urzednicza jest opowiedziana ponizej.

Źródło – lata 1840-43, Boza Wola
Źródło – lata 1843 – 1864, Kazimierz Dolny
Źródło – 1867, Kazimierz Dolny

Michał Tomasz Bodalski, né le 26 septembre 1824 à Obory, fils aîné de Krzysztof Bodalski et de Józefa de Wróblewski vel Wróbel (nom de famille enregistré de diverses manières dans les registres métriques). Le père de Michał, Krzysztof Bodalski, a été mentionné dans des documents au fil des ans comme employé de la papeterie, cocher au manoir de Obory, surveillant du manoir de Borowina et aubergiste à Słomczyn et Łęg.
A ce propos, je mentionne le fait que l’aîné des frères de Krzysztof, Marcin Bodalski, vivait à Karczew (c’est tout près d’Otwock, où se trouve aujourd’hui la plus forte “densité” des Bodalski, qui sont probablement ses descendants) et était transporteur (très probablement à travers la Vistule).

En 1838, déjà à l’âge de 14 ans, Michał Bodalski a commencé à travailler comme apprenti au magistrat de la ville de Kazimierz. Pourquoi à Kazimierz ? Je ne sais pas, quelqu’un a dû soutenir le garçon d’une manière ou d’une autre. Dans les notes sur l’éducation de cette période d’emploi, il y a une information que Michał “a reçu un enseignement à domicile”. Qui a donné cet enseignement ? Il ne pouvait probablement pas s’agir uniquement du père, qui, selon les documents, était très probablement illettré (mais en tant que superviseur de travail des paysans ou aubergiste, il devait savoir compter). Peut-être que l’un des patrons qui employait le père a permis à un petit garçon talentueux d’étudier avec ses propres enfants ? Rappelons-nous que c’était la première moitié du 19e siècle, le fils d’un paysan n’avait généralement non seulement pas de grandes ambitions, mais il n’y avait tout simplement pas cette possibilité de promotion sociale.
Dans ce cas, cependant, l’histoire s’est déroulée de manière complètement différente.

En 1843, le poste de chancelier devient vacant au sein du magistrat. Il y avait quatre candidats pour le poste vacant, dont Michał Bodalski. Le maire de la ville de Kazimierz a envoyé une lettre au chef du comté de Lublin recommandant Michał Bodalski. “Le jeune de la meilleure conduite et de la meilleure aptitude” sont les mots du maire à propos de notre ancêtre. Dans le certificat confirmant le stage effectué, la mention “Michał Bodalski (…) a travaillé de manière intègre, diligente et impeccable (…)” apparaît. La condition pour obtenir un poste de chancelier était la connaissance de la langue russe, confirmée par un examen réussi. Michał Bodalski, dans sa propre lettre manuscrite, a convaincu qu’il était prêt à passer l’examen. L’examen a été mené par un colonel russe à Lublin. Trois candidats ont montré des compétences linguistiques suffisantes pour occuper le poste vacant, parmi lesquels Michał Bodalski. Quelques semaines après l’examen, Michał Bodalski a reçu une nomination pour le poste de chancelier, avec un salaire annuel de 90 Rs. (Roubles d’argent).

Fin avril 1847 le père de Michał Bodalski, Krzysztof Bodalski, est décédé. Les documents montrent que l’obtention d’un congé n’était pas aussi évidente qu’elle ne l’est aujourd’hui. L’intéressé s’est d’abord adressé au maire, qui a envoyé une lettre au chef du comté de Lublin, lequel a personnellement adressé une demande au gouverneur de Lublin. Ce n’est que fin mai que Michał Bodalski a obtenu un congé de 16 jours pour “s’être rendu à Varsovie et dans le village d’Obory dans un but familial”.

En juillet 1850, Michał Bodalski a reçu un autre congé – 8 jours “dans le comté de Radom pour affaires familiales”.

En 1853, comme pour ses congés, Michał Bodalski demande le 30 avril l’autorisation d’épouser Marianna, la fille aînée de Józef Broniewicz. Une déclaration du père de la mariée est jointe, avec son consentement au mariage. Michał demande également un congé de 8 jours pour se rendre à Varsovie et à Obory chez sa famille. Le maire au chef du comté, le chef du comté au gouverneur confirment que Michał Bodalski a des économies et reçoit un salaire de Rs. 90 et subviendra à ses besoins et à ceux de sa nouvelle épouse. Le gouverneur donne gracieusement son accord, déclarant que “Michał Bodalski (…) n’aggravera pas sa situation actuelle en l’épousant (…), mais l’améliorera”. Nos ancêtres n’ont certainement pas manqué de bureaucratie dans la partie russe du pays… Le mariage a eu lieu le 16 juin 1853, dans la ville de Kazimierz.

En 1859, après plus de 20 ans de service Michał, Bodalski a tenté d’accéder au poste de caissier sur Wąwolnica, en demandant une augmentation de 45 Rs. Mais il n’a pas réussi à obtenir ce poste.

En décembre 1862, le chef du comté de Lublin, a recommandé Michał Bodalski comme maire adjoint de Końskowola, argumentant, entre autres, que “[Michał Bodalski] est toute son aide, son soutien [du magistrat] – un homme travailleur, talentueux, vertueux, familier avec les règles, juste en service et très utile pour elle”. Cette fois-ci non plus, il n’a pas été promu. À cette époque, la famille comptait déjà six enfants, probablement que le salaire actuel, inchangé depuis 1843, ne suffisait plus à couvrir tous les besoins.

En février 1863, le même chef du comté de Lublin, a recommandé Michał Bodalski au poste de secrétaire nouvellement créé dans la ville de Kazimierz. Cette fois, Michał Bodalski reçoit une nomination, et un salaire de 150 Rs. Ainsi, il n’y a pas eu de déménagement dans une autre ville et les problèmes financiers de la famille ont été résolus.

En avril 1864 Michał Bodalski reçoit une nomination pour le poste de juré caissier du magistrat de la ville de Kazimierz. Cependant, un événement désagréable se produit ici – Michał. Bodalski n’est pas en mesure de payer un dépôt de 300 Rs., nécessaire pour occuper le poste mentionné ci-dessus. Ainsi, notre ancêtre doit renoncer à la promotion, et le caissier devient quelqu’un d’autre.

Le dossier de l’employé sur la base duquel j’ai fait la description ci-dessus se termine en 1867, lorsque Michał Bodalski conserve le même poste de secrétaire.

Dans les actes de naissance des enfants en 1868, Michał Bodalski est toujours mentionné comme secrétaire de la municipalité de Kazimierz, en 1871 comme fonctionnaire indépendant de l’ancienne municipalité de Kazimierz (quoi que cela puisse signifier), à la naissance du dernier fils de Stanisław en 1874, Michał Bodalski est mentionné comme maire de la commune Kazimierz.

En 1875, l’histoire de Michał Bodalski s’achève tristement, Michał meurt à l’hôpital Saint-Jean-de-Dieu de Lublin le 27 novembre, à l’âge de 51 ans. Ma grand-mère m’a dit que la cause du décès était un accident – une intoxication d’oxyde de carbone. Mais ma grand-mère a aussi dit que Michał est mort à Puławy. Cependant, son deuxième fils Wacław est mort à Puławy. Je ne connais donc pas la cause réelle du décès (peut-être que c’est le fils de Wacław qui a été empoisonné par l’oxyde de carbone), sauf le fait que ce n’était pas une mort naturelle.

 – basé sur les documents de l’AP Lublin concernant l’éducation et le travail de Michał Bodalski à Kazimierz Dolny.

Michał Tomasz Bodalski, urodził się 26 września 1824 roku w Oborach, jako pierworodny syn Krzysztofa Bodalskiego i Józefy z Wróblewskich/Wróblów (nazwisko zapisywane w różny sposób w aktach metrykalnych).
Ojciec Michała – Krzysztof Bodalski na przestrzeni lat w dokumentach był wymieniany jako pracownik papierni, stangret na dworze w Oborach, karbowy w folwarku Borowina i karczmarz w Słomczynie i Łęgu.
Tutaj wtrącę, że najstarszy z braci Krzysztofa, Marcin Bodalski, mieszkał w Karczewie (to rzut beretem od Otwocka, gdzie współcześnie jest największe «zagęszczenie» Bodalskich, którzy to zapewne są m.in. jego potomkami) i był przewoźnikiem (najpewniej przez Wisłę).

Ale dalej o Michale:
W 1838 roku, już jako 14 letni chłopiec Michał Bodalski rozpoczął pracę w magistracie miasta Kazimierza jako aplikant. Dlaczego akurat w Kazimierzu? Nie wiem, w jakiś sposób ktoś musiał wesprzeć chłopca. W adnotacjach o wykształceniu z tamtego okresu zatrudnienia widnieje informacja, że Michał «odebrał nauki domowe». Kto udzielał tych nauk? Prawdopodobnie nie mógł to być jedynie ojciec, który jak wynika z metryk był najprawdopodobniej niepiśmienny (ale jako karbowy czy karczmarz liczyć musiał potrafić).
Może któryś z dziedziców zatrudniających ojca pozwolił małemu zdolnemu chłopcu na naukę z własnymi dziećmi? Pamiętajmy, że to pierwsza połowa XIX wieku, syn włościanina zwykle nie tylko nie miał wyśrubowanych ambicji, ale po prostu nie było takiej możliwości awansu społecznego. W tym przypadku jednak historia potoczyła się zupełnie inaczej.

W 1843 roku, w magistracie zwolniła się posada kancelisty. Na wakujące stanowisko kandydatów było czterech, w tym Michał Bodalski. Burmistrz miasta Kazimierza wystosował do naczelnika powiatu lubelskiego pismo polecające właśnie Michała Bodalskiego. «Młodzieniec najlepszego prowadzenia się i zdatności», to słowa burmistrza o naszym przodku. W świadectwie potwierdzającym odbytą aplikację pojawiają się słowa «Michał Bodalski (…) pracował (…) moralnie, pilnie i nieskazitelnie.»
Warunkiem otrzymania posady kancelisty była znajomość języka rosyjskiego, potwierdzona zdanym egzaminem. Michał Bodalski we własnoręcznie napisanym piśmie przekonywał, że jest gotowy podejść do egzaminu. Egzamin przeprowadzał w Lublinie rosyjski pułkownik. Trzech kandydatów wykazało się dostateczną znajomością języka do objęcia wakującego stanowiska, wśród nich był Michał Bodalski. Po kilku tygodniach od egzaminu, Michał Bodalski otrzymał nominację na stanowisko kancelisty, z pensją roczną 90 Rs. (Rubli srebrnych).

Pod koniec kwietnia 1847 umiera ojciec Michała – Krzysztof Bodalski. Z dokumentów wynika, że otrzymanie urlopu nie było taką oczywistą sprawą jak obecnie. Zainteresowany najpierw zwracał się do burmistrza, który to wysyłał pismo do naczelnika powiatu lubelskiego, który to naczelnik kierował osobiście prośbę dalej do rządu gubernialnego lubelskiego. Dopiero pod koniec maja Michał Bodalski otrzymał 16 dni urlopu z powodu «udania się w interesie familijnym do miasta Warszawy i wsi Obór».

W lipcu 1850 roku Michał Bodalski otrzymał kolejny urlop – 8 dni «w Gubernię Radomską dla załatwienia interesów familijnych».

W 1853 roku, taką samą drogą służbową jak w przypadku urlopów, Michał Bodalski prosi 30 kwietnia o pozwolenie na wstąpienie w związek małżeński z Marianną, najstarszą córką Józefa Broniewicza. Załączono deklarację ojca panny młodej, z jego zgodą na małżeństwo. Michał prosi również o 8 dni urlopu, w celu udania się do Warszawy i do Obór do rodziny. Burmistrz do naczelnika, naczelnik do rządu gubernialnego potwierdzają, że Michał Bodalski posiada oszczędności oraz pobiera pensję w wysokości Rs. 90 i utrzyma siebie oraz nowozaślubioną żonę. Rząd gubernialny łaskawie wydaje zgodę, opiniując, że «Michał Bodalski (…) przez zamierzone zawarcie związków małżeńskich (…) swego obecnego położenia nie pogorszy, lecz owszem takowe polepszy». Biurokracji pod zaborem rosyjskim naszym przodkom z pewnością nie brakowało… Ślub odbył się dnia 16 czerwca 1853 roku, w mieście Kazimierzu.

W 1859 roku, po przeszło 20 latach służby Michał Bodalski starał się o przeniesienie na stanowisko kasjera w mieście Wąwolnicy, prosząc jednocześnie o podwyżkę w wysokości 45 Rs. Nie udało się jednak otrzymać tejże posady.

W grudniu 1862 roku naczelnik powiatu lubelskiego, polecił Michała Bodalskiego na stanowisko zastępcy burmistrza miasta Końskowoli, argumentując m.in., że «[Michał Bodalski] jest całą jego [magistratu] pomocą, podporą – człowiek pracowity, zdolny, prawy, obznajmiony z przepisami, akuratny w służbie i nader dla niej użyteczny». I tym razem nie udało się jednak otrzymać awansu. W tamtym czasie w rodzinie była już szóstka dzieci, prawdopodobnie dotychczasowa pensja, niezmieniona od 1843 roku przestawała wystarczać na zaspokajanie wszystkich potrzeb.

W lutym 1863 ten sam naczelnik powiatu lubelskiego, poleca Michała Bodalskiego na nowo utworzone stanowisko sekretarza w mieście Kazimierzu. Tym razem Michał Bodalski otrzymuje nominację, oraz pensję w wysokości Rs. 150. Zatem obyło się bez przeprowadzki do innego miasta, a problemy finansowe rodziny zostały rozwiązane.

W kwietniu 1864 Michał Bodalski otrzymuje nominację na stanowisko ławnika kasjera magistratu miasta Kazimierza. Tu jednak następuje przykre wydarzenie – Michał Bodalski nie jest w stanie wnieść kaucji w wysokości 300 Rs., wymaganej do objęcia ww. stanowiska. Tym samym, nasz antenat musi zrzec się awansu, a kasjerem zostaje kto inny.

Akta pracownicze, na podstawie których dokonałem powyższego opisu kończą się w roku 1867, kiedy to Michał Bodalski pozostaje na tym samym stanowisku sekretarza.

W metrykach urodzeń dzieci w 1868 roku, Michał Bodalski nadal określany jest jako sekretarz magistratu miasta Kazimierza, w 1871 roku jako niezależny urzędnik dawnego magistratu miasta Kazimierza (cokolwiek to może oznaczać), przy narodzinach ostatniego syna Stanisława w 1874 roku, Michał Bodalski jest określany jako wójt gminy Kazimierza.

W 1875 roku historia Michała Bodalskiego w smutny sposób dobiega końca, Michał umiera w szpitalu św. Jana Bożego w Lublinie dnia 27 listopada, w sile wieku, w 51 roku życia. Moja babcia opowiadała, że przyczyną śmierci był wypadek – zaczadzenie. Ale babcia mówiła też, że Michał umarł w Puławach. Tymczasem w Puławach umarł jego drugi syn Wacław. Nie znam więc faktycznej przyczyny zgonu (może to syn Wacław zatruł się czadem), poza faktem, że nie była to śmierć z przyczyn naturalnych.

– oparte na dokumentach AP Lublin dotyczacych pacy i osoby Michala Tomasza Bodalskiego.

Życie osobiste

Urodził się w Oborach, około 20 km na południe od Warszawy, 26 września 1824 roku (akt nr 114 – czyt. tekst).

Cała jego rodzina, rodzice i bracia, mieszkali w rejonie Warszawy i w Warszawie.

Opuszcza więc swoją rodzinę, swój region, by zamieszkać w Kazimierzu Dolnym. Czy ktoś mu pomógł? Kto to zrobił?

Tam ożenił się z Marianną Broniewicz, córką słynnego Józefa Kaspra Broniewicza z herbu Radwan.

Mieli 11 dzieci.

Zginął młodo, wypadek.

 

Źródło: akt urodzenia nr 114.

A także

Czytanie i pisanie były dla niego święte – jego ojciec, być może także bracia i siostry, nie potrafili ani czytać, ani pisać.

Według wspomnień syna, Bronisława, ojciec dbał o jego edukację, ucząc go czytać i pisać od najmłodszych lat, a później, gdy nie było szkoły, załatwiając mu prywatnego nauczyciela.

Z tych wspomnień dowiadujemy się też, że mieszkał ponad 2 km od swojego miejsca pracy.

Niewielka to informacja, ale kiedy jest ich tak mało, wszystko jest cenne.

Aby pobrać artykuł autorstwa Bronisława Bodalskiego :

Jego dzieci

Dowiadujemy się o istnieniu wielu dzieci. Oto lista z rokiem urodzenia i rokiem śmierci.

Kazimierz – 1854 Kazimierz Dolny – 1919 Hrubieszow.

Waclaw – 1855 Kazimierz Dolny – 1885

Jozefa – 1857 Bochotnica – 1867

Bronislaw – 1859 Kazimierz Dolny – 1938

Klementyna Kolasińska – 1860 Kazimierz Dolny – 1943

Michalina – 1862 Kazimierz Dolny – ?

Florentyna Michalko – 1864 Kazimierz Dolny – 1912

Jozefa Slipczuk – 1868 Kazimierz Dolny – ?

Kamila – 1868 Kazimierz Dolny – ?

Maria Antonina – 1871 Kazimierz Dolny  – 1871

Stanislaw – 1874 Kazimierz Dolny – ?

Więcej informacji na temat dzieci można znaleźć na stronie poświęconej jego żonie, Mariannie z Broniewiczow.